Chọn cấu trúc Toán học
Bài 31 Trang 43
#hình bình hành
Chào các em học sinh lớp 8 thân mến! Hôm nay thầy sẽ hướng dẫn chi tiết bài toán này ! Đây là một bài toán hình học rất hay giúp các em ôn tập vững chắc kiến thức về hình bình hành và tính chất của tam giác cân.
Bài 31: Cho $\Delta ABC$ cân tại $A$ ($\widehat{A} > 90^\circ$). Vẽ $AF \perp AB$ tại $A$ ($F \in BC$). Từ $F$ kẻ đường thẳng song song với $AC$, cắt $AB$ tại $D$. Lấy điểm $E$ nằm giữa $A$ và $C$ sao cho $CE = AD$.
a) Chứng minh tứ giác $ADFE$ là hình bình hành.
b) Tính diện tích hình bình hành $ADFE$. Biết $AD = 2$ cm và $AF = 5$ cm.
 

📌 Tóm tắt GT - KL và Cách vẽ hình


Giả thiết (GT):
$\Delta ABC, AB = AC, \widehat{A} > 90^\circ$.
$AF \perp AB$ tại $A, F \in BC$.
$DF // AC, D \in AB$.
$E \in AC, CE = AD$.
Kết luận (KL):
a) $ADFE$ là hình bình hành.
b) Tính $S_{ADFE}$ khi $AD = 2$ cm, $AF = 5$ cm.

Cách vẽ hình:
1. Vẽ tam giác $ABC$ có góc $A$ tù và $AB = AC$.
2. Tại $A$, dùng ê-ke kẻ đường thẳng vuông góc với $AB$, cắt $BC$ tại $F$.
3. Từ $F$, kẻ đường thẳng song song với $AC$, cắt cạnh $AB$ (hoặc phần kéo dài) tại $D$.
4. Trên cạnh $AC$, lấy điểm $E$ sao cho đoạn $CE$ có độ dài bằng đoạn $AD$.
5. Nối các đỉnh để hoàn thiện tứ giác $ADFE$.


💡 Sơ đồ phân tích ngược
Để chứng minh $ADFE$ là hình bình hành (ý a):
$ADFE$ là hình bình hành $\Leftarrow DF // AE$ và $DF = AE$.

$DF // AE$ đã có vì $DF // AC$ (giả thiết) và $E \in AC$.
Để chứng minh $DF = AE$:
Ta có $AE = AC - CE$ và $DF = DB$ (cần chứng minh $\Delta DBF$ cân).
$DB = AB - AD$.
Vì $AB = AC$ và $AD = CE$ (giả thiết) nên $AB - AD = AC - CE \Rightarrow DB = AE$.
Vậy chỉ cần chứng minh $DF = DB \Leftrightarrow \Delta DBF$ cân tại $D$.
$\Delta DBF$ cân $\Leftrightarrow \widehat{B} = \widehat{DFB}$.
Có $\widehat{B} = \widehat{C}$ (do $\Delta ABC$ cân tại $A$).
Có $\widehat{DFB} = \widehat{C}$ (hai góc đồng vị do $DF // AC$).
* Suy ra $\widehat{B} = \widehat{DFB} \Rightarrow$ Xong!


💬 Lời giải giảng chi tiết từng bước
Câu a:
Trước hết, các em quan sát tam giác $ABC$ cân tại $A$, nên hai góc ở đáy bằng nhau là $\widehat{ABC} = \widehat{ACB}$. Đề bài cho đường thẳng $DF // AC$, đây là chìa khóa để ta tìm các cặp góc bằng nhau. Theo tính chất góc đồng vị, ta thấy $\widehat{DFB} = \widehat{ACB}$. Từ đó suy ra $\widehat{ABC} = \widehat{DFB}$, dẫn đến tam giác $DBF$ cân tại $D$. Khi tam giác này cân, ta có ngay $DF = DB$.
Mặt khác, vì $AB = AC$ và đề bài cho $AD = CE$, khi thực hiện phép trừ đoạn thẳng ($AB - AD = AC - CE$), ta sẽ thấy $DB = AE$. Kết hợp lại, ta có $DF = AE$. Một tứ giác có hai cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau thì chắc chắn là hình bình hành rồi!

a) Chứng minh tứ giác $ADFE$ là hình bình hành
Xét $\Delta ABC$ cân tại $A$, ta có:
$\widehat{ABC} = \widehat{ACB}$  và  $AB = AC$ (tính chất tam giác cân).
Vì $DF // AC$, suy ra:
$\widehat{DFB} = \widehat{ACB}$ (hai góc đồng vị).
Suy ra: $\widehat{ABC} = \widehat{DFB}$ (= $\widehat{ACB}$).
Suy ra $\Delta DBF$ cân tại $D \Rightarrow DF = DB$ (1).
Ta có:
$AB = AD + DB \Rightarrow DB = AB - AD$.
$AC = AE + CE \Rightarrow AE = AC - CE$.
Mà $AB = AC$ (cmt) và $AD = CE$ (giả thiết).
Nên $DB = AE$ (2).
Từ (1) và (2) suy ra $DF = AE$.
Xét tứ giác $ADFE$ có:
$DF // AE$ (do $DF // AC$ và $E \in AC$)
$DF = AE$ (chứng minh trên)
Vậy tứ giác $ADFE$ là hình bình hành (dấu hiệu nhận biết).

Câu b:
Để tính diện tích hình bình hành, ta lấy cạnh đáy nhân với chiều cao tương ứng ($S = a . h$). Trong tứ giác $ADFE$, ta chọn $AD$ là cạnh đáy. Đề bài đã cho $AF \perp AB$ tại $A$. Vì $D$ nằm trên đường thẳng $AB$ nên $AF \perp AD$. Điều này nghĩa là $AF$ chính là đường cao tương ứng với cạnh đáy $AD$. Công việc còn lại chỉ là thay số và tính toán thôi.
b) Tính diện tích hình bình hành $ADFE$
Ta có $AF \perp AB$ tại $A$ (giả thiết).
Mà $D \in AB$, suy ra $AF \perp AD$.
Do đó, $AF$ là đường cao của hình bình hành $ADFE$ ứng với cạnh đáy $AD$.
Diện tích hình bình hành $ADFE$ là:
$S_{ADFE} = AD . AF$
$S_{ADFE} = 2 . 5 = 10$ (cm$^2$).
Vậy diện tích hình bình hành $ADFE$ là $10$ cm$^2$.

Chúc các em học tốt! Nếu chỗ nào chưa hiểu, hãy hỏi lại Thầy nhé!