Chọn cấu trúc Toán học
Bài 30 Trang 43
#hinhthangcan #hình bình hành
Chào các em học sinh lớp 8 thân mến! Hôm nay thầy sẽ hướng dẫn chi tiết bài toán này nhé! Đây là một bài toán hình học rất hay, giúp các em ôn luyện vững chắc kiến thức về hình thang cân và hình bình hành.
Bài 30: Cho hình thang cân $ABMD$ có $AB // DM$ và $AD < AB < DM$. Trên cạnh $DM$ lấy điểm $C$ sao cho $BC = BM$.
a) Chứng minh $ABCD$ là hình bình hành.
b) Vẽ $AE \perp BD$ tại $E$ và $CI \perp BD$ tại $I$. Chứng minh tứ giác $AECI$ là hình bình hành.
c) Gọi $O$ là trung điểm của $EI$. Chứng minh $OB = OD$.
 

 📌 Tóm tắt GT - KL và Cách vẽ hình


Giả thiết (GT):
Hình thang cân $ABMD$ ($AB // DM$, $AD = BM$).
$C \in DM$ sao cho $BC = BM$.
$AE \perp BD$ tại $E$, $CI \perp BD$ tại $I$.
$O$ là trung điểm $EI$.
Kết luận (KL):
a) $ABCD$ là hình bình hành.
b) $AECI$ là hình bình hành.
* c) $OB = OD$.

Cách vẽ hình:
1. Vẽ đoạn thẳng $DM$ nằm ngang.
2. Lấy điểm $C$ trên $DM$. Dùng compa vẽ cung tròn tâm $M$ bán kính $MC$ (không nên, đề cho $BC=BM$). Cách tốt nhất: Vẽ tam giác cân $BCM$ trước với $M, C$ nằm trên đường thẳng $DM$.
3. Vẽ $AB // DM$ sao cho $AD = BM$ để tạo thành hình thang cân.
4. Nối các điểm và vẽ các đường vuông góc $AE, CI$ xuống đường chéo $BD$.


💡 Sơ đồ phân tích ngược
a) Để $ABCD$ là hình bình hành:
$\uparrow$ Ta đã có $AB // CD$ (do $AB // DM$). Cần chứng minh $AD // BC$.
$\uparrow$ Cần chứng minh $\widehat{D} = \widehat{BCM}$ (hai góc ở vị trí đồng vị).
$\uparrow$ Mà $\widehat{D} = \widehat{M}$ (tính chất hình thang cân $ABMD$) và $\widehat{BCM} = \widehat{M}$ (do $\triangle BCM$ cân tại $B$).

b) Để $AECI$ là hình bình hành:
$\uparrow$ Ta có $AE // CI$ (cùng vuông góc với $BD$). Cần chứng minh $AE = CI$.
$\uparrow$ Chứng minh $\triangle AEB = \triangle CID$ (cạnh huyền - góc nhọn).
$\uparrow$ Có $AB = CD$ (cạnh đối hình bình hành $ABCD$) và $\widehat{ABE} = \widehat{CDI}$ (so le trong).

c) Để $OB = OD$:
$\uparrow$ Chứng minh $O$ là trung điểm của $BD$.
$\uparrow$ Ta biết trong hình bình hành $ABCD$, trung điểm của $AC$ cũng là trung điểm của $BD$.
$\uparrow$ Cần chứng minh $O$ là trung điểm của $AC$.
$\uparrow$ Điều này đúng vì $O$ là trung điểm đường chéo $EI$ của hình bình hành $AECI$.
 

💬 Lời giải giảng chi tiết từng bước

Ý a: Các em quan sát hình thang cân $ABMD$. Theo tính chất, hai góc ở đáy bằng nhau nên $\widehat{D} = \widehat{M}$. Đề bài cho $BC = BM$ nên tam giác $BCM$ cân tại $B$, dẫn đến góc ở đáy $\widehat{BCM} = \widehat{M}$. Từ đó suy ra $\widehat{D} = \widehat{BCM}$. Vì hai góc này ở vị trí đồng vị nên $AD // BC$. Tứ giác có các cặp cạnh đối song song là hình bình hành.
a) Chứng minh $ABCD$ là hình bình hành
Vì $ABMD$ là hình thang cân ($AB // DM$) nên:
$\widehat{D} = \widehat{M}$ (tính chất hình thang cân) và $AD = BM$.
Xét $\triangle BCM$ có $BC = BM$ (gt), suy ra $\triangle BCM$ cân tại $B$.
$\Rightarrow \widehat{BCM} = \widehat{M}$ (tính chất tam giác cân).
Từ đó suy ra: $\widehat{D} = \widehat{BCM}$.
Mà hai góc này ở vị trí đồng vị đối với hai đường thẳng $AD$ và $BC$ cắt bởi đường thẳng $DM$.
$\Rightarrow AD // BC$.(dấu hiệu nhận biết)
Xét tứ giác $ABCD$ có:
$AB // CD$ (do $AB // DM$)
$AD // BC$ (cmt)
Vậy tứ giác $ABCD$ là hình bình hành (định nghĩa).

Ý b: Để chứng minh $AECI$ là hình bình hành, ta thấy ngay $AE$ và $CI$ cùng vuông góc với $BD$ nên chúng song song với nhau. Bây giờ chỉ cần chứng minh $AE = CI$ bằng cách xét hai tam giác vuông $AEB$ và $CID$. Hai tam giác này có cạnh huyền $AB = CD$ (do $ABCD$ là hình bình hành) và hai góc so le trong bằng nhau.
b) Chứng minh tứ giác $AECI$ là hình bình hành
Ta có: $AE \perp BD$ và $CI \perp BD$ (gt) $\Rightarrow AE // CI$.
Vì $ABCD$ là hình bình hành (cmt) nên $AO = OC$ (tính chất giao điểm 2 đường chéo).
Xét $\triangle AEO$ ($\widehat{E} = 90^{\circ}$) và $\triangle CIO$ ($\widehat{I} = 90^{\circ}$) có:
$AO = OC$ (cmt)
$\widehat{AOE} = \widehat{COI}$ (2 góc đối đỉnh)
$\Rightarrow \triangle AEO = \triangle CIO$ (cạnh huyền - góc nhọn).
$\Rightarrow AE = CI$ (hai cạnh tương ứng).
Xét tứ giác $AECI$ có:
$AE // CI$ và $AE = CI$ (cmt)
Vậy tứ giác $AECI$ là hình bình hành (dấu hiệu nhận biết).
Cách khác
$AE \perp BD$ (gt)
$CI \perp BD$ (gt)
$\implies AE // CI$ (1)
Vì $ABCD$ là hình bình hành $\implies AB = CD$ và $AD = BC$.
Xét $\triangle ABD$ và $\triangle CDB$ có:
$AB = CD$
$AD = BC$
$BD$ chung
$\implies \triangle ABD = \triangle CDB$ (c.c.c).
$\implies AE = CI$ (hai đường cao tương ứng) (2).
Từ (1) và (2) suy ra $AECI$ là hình bình hành.

Cách khác
Vì $ABCD$ là hình bình hành (cmt) nên $AB = CD$.
Vì $AB // DM$ nên $\angle ABE = \angle CDI$ (hai góc so le trong).
Xét $\triangle AEB$ ($E = 90^\circ$) và $\triangle CID$ ($I = 90^\circ$) có:
$AB = CD$ (cmt)
$\angle ABE = \angle CDI$ (cmt)
$\implies \triangle AEB = \triangle CID$ (cạnh huyền - góc nhọn).
$\implies AE = CI$ (hai cạnh tương ứng).
Ta có: $\begin{cases} AE \perp BD \\ CI \perp BD \end{cases} \implies AE // CI$.
Tứ giác $AECI$ có $AE // CI$ và $AE = CI$ nên $AECI$ là hình bình hành.

Ý c: Đây là tính chất về tâm đối xứng của hình bình hành. $O$ là trung điểm của $EI$ (đường chéo thứ nhất của $AECI$), suy ra $O$ cũng phải là trung điểm của $AC$ (đường chéo thứ hai). Mà $AC$ lại là đường chéo của hình bình hành lớn $ABCD$. Do đó, trung điểm $O$ của $AC$ cũng chính là trung điểm của đường chéo còn lại $BD$. Vậy $OB = OD$.

c) Chứng minh $OB = OD$
Vì $AECI$ là hình bình hành (cmt) và $O$ là trung điểm của đường chéo $EI$ (gt).
$\Rightarrow O$ là giao điểm của hai đường chéo $EI$ và $AC$.
$\Rightarrow O$ là trung điểm của $AC$.
Mặt khác, $ABCD$ là hình bình hành (cmt).
Trong hình bình hành, hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.
Mà $O$ là trung điểm của đường chéo $AC$.
$\Rightarrow O$ cũng là trung điểm của đường chéo $BD$.
$\Rightarrow OB = OD$ (điều phải chứng minh).

Chúc các em học tốt! Nếu chỗ nào chưa hiểu, hãy hỏi lại Thầy nhé!