Bài 12. Trang 27
Bài toán này là một ứng dụng rất hay của các Hằng đẳng thức đáng nhớ trong chương trình Toán lớp 8. Đừng lo lắng nếu các em thấy nó phức tạp, thầy sẽ xé nhỏ từng bước để ai cũng có thể hiểu và làm được nhé!
Câu b) Tính thể tích khối lập phương
📌 Bài 12.
a) Viết biểu thức tính diện tích của hình vuông có cạnh bằng $3x - 2$ dưới dạng đa thức.
b) Viết biểu thức tính thể tích của khối lập phương có cạnh bằng $2x - 3$ dưới dạng đa thức.
b) Viết biểu thức tính thể tích của khối lập phương có cạnh bằng $2x - 3$ dưới dạng đa thức.
💡 Phương pháp & Kiến thức cần nhớ
Để giải bài này, các em chỉ cần nhớ 2 công thức hình học và 2 hằng đẳng thức sau:- Diện tích hình vuông ($S$): $\displaystyle S = a . a = a^2$ (với $a$ là độ dài cạnh).
- Thể tích hình lập phương ($V$): $\displaystyle V = a . a . a = a^3$ (với $a$ là độ dài cạnh).
- Hằng đẳng thức Bình phương của một hiệu: $\displaystyle (A - B)^2 = A^2 - 2 . A . B + B^2$.
- Hằng đẳng thức Lập phương của một hiệu: $\displaystyle (A - B)^3 = A^3 - 3 . A^2 . B + 3 . A . B^2 - B^3$.
💬 Lời giải giảng chi tiết (Đọc để hiểu)
Câu a) Tính diện tích hình vuông- Bước 1: Đề bài cho cạnh là $(3x - 2)$. Theo công thức, diện tích sẽ là $(3x - 2)^2$.
- Bước 2: Áp dụng hằng đẳng thức $(A - B)^2$. Ở đây các em hãy coi $A$ là $3x$ và $B$ là $2$.
- Bước 3: Khai triển:
- $\displaystyle A^2$ chính là $(3x)^2$. Lưu ý cực quan trọng: Khi bình phương một tích, các em phải bình phương cả số và chữ. Tức là $\displaystyle (3x)^2 = 3^2 . x^2 = 9x^2$. (Nhiều bạn chỉ viết $3x^2$ là sai hoàn toàn nhé).
- $\displaystyle - 2 . A . B$ chính là $\displaystyle - 2 . 3x . 2 = - 12x$.
- $\displaystyle B^2$ chính là $2^2 = 4$.
- Kết quả: $9x^2 - 12x + 4$.
a) Diện tích của hình vuông có cạnh bằng $3x - 2$ là:
$\displaystyle S = (3x - 2)^2$
$\displaystyle S = (3x)^2 - 2 . 3x . 2 + 2^2$
$\displaystyle S = 9x^2 - 12x + 4$
Vậy biểu thức diện tích dưới dạng đa thức là $9x^2 - 12x + 4$.
(Điều kiện: Để hình này tồn tại thì cạnh phải dương, tức là $3x - 2 > 0$ ).
$\displaystyle S = (3x - 2)^2$
$\displaystyle S = (3x)^2 - 2 . 3x . 2 + 2^2$
$\displaystyle S = 9x^2 - 12x + 4$
Vậy biểu thức diện tích dưới dạng đa thức là $9x^2 - 12x + 4$.
(Điều kiện: Để hình này tồn tại thì cạnh phải dương, tức là $3x - 2 > 0$ ).
Câu b) Tính thể tích khối lập phương
- Bước 1: Đề bài cho cạnh là $(2x - 3)$. Theo công thức, thể tích là $(2x - 3)^3$.
- Bước 2: Áp dụng hằng đẳng thức $(A - B)^3$. Ở đây $A = 2x$ và $B = 3$.
- Bước 3: Khai triển từng thành phần:
- $\displaystyle A^3 = (2x)^3 = 2^3 . x^3 = 8x^3$ (Lũy thừa cả số 2 và chữ $x$).
- $\displaystyle - 3 . A^2 . B = - 3 . (2x)^2 . 3 = - 3 . 4x^2 . 3 = - 36x^2$ (Tính $(2x)^2$ trước rồi mới nhân các số với nhau).
- $\displaystyle + 3 . A . B^2 = 3 . 2x . 3^2 = 3 . 2x . 9 = 54x$.
- $\displaystyle - B^3 = - 3^3 = - 27$ (Số âm lũy thừa mũ lẻ 3 vẫn giữ dấu trừ phía trước hằng đẳng thức).
- Kết quả: $8x^3 - 36x^2 + 54x - 27$.
b) Thể tích của khối lập phương có cạnh bằng $2x - 3$ là:
$\displaystyle V = (2x - 3)^3$
$\displaystyle V = (2x)^3 - 3 . (2x)^2 . 3 + 3 . 2x . 3^2 - 3^3$
$\displaystyle V = 8x^3 - 3 . 4x^2 . 3 + 3 . 2x . 9 - 27$
$\displaystyle V = 8x^3 - 36x^2 + 54x - 27$
Vậy biểu thức thể tích dưới dạng đa thức là $8x^3 - 36x^2 + 54x - 27$.
(Điều kiện: Để hình này tồn tại thì cạnh phải dương, tức là $2x - 3 > 0$).
$\displaystyle V = (2x - 3)^3$
$\displaystyle V = (2x)^3 - 3 . (2x)^2 . 3 + 3 . 2x . 3^2 - 3^3$
$\displaystyle V = 8x^3 - 3 . 4x^2 . 3 + 3 . 2x . 9 - 27$
$\displaystyle V = 8x^3 - 36x^2 + 54x - 27$
Vậy biểu thức thể tích dưới dạng đa thức là $8x^3 - 36x^2 + 54x - 27$.
(Điều kiện: Để hình này tồn tại thì cạnh phải dương, tức là $2x - 3 > 0$).
⚠️ Các lỗi sai học sinh hay mắc phải
1. Lỗi khai triển lũy thừa đơn thức: Rất nhiều bạn viết $(3x)^2 = 3x^2$. Các em hãy nhớ quy tắc: "Bình phương cả chủ lẫn tớ", tức là số cũng bình phương mà chữ cũng phải bình phương. Đúng phải là: $(3x)^2 = 9x^2$.
2. Lỗi dấu trong hằng đẳng thức lập phương: Nhớ quy tắc dấu của $(A - B)^3$ là: Dương - Âm - Dương - Âm. Nhiều bạn viết tất cả thành dấu cộng hoặc nhầm dấu ở số hạng cuối.
3. Quên đóng ngoặc: Khi viết biểu thức cạnh, các em phải đóng ngoặc $(3x-2)^2$. Nếu viết $3x - 2^2$ là sai bản chất toán học.
🎯 Bài tập tương tự (Tự luyện)
Đề bài: Viết biểu thức tính diện tích hình vuông có cạnh bằng $4x + 1$ dưới dạng đa thức.
Đáp số: $\displaystyle S = (4x + 1)^2 = 16x^2 + 8x + 1$.
Đang được quan tâm nhất Khối 8
Tài liệu mới cập nhật
Bài 17. Hằng đẳng thức đáng nhớ
22/09/2026
4
Bài 16. Tìm x
17/09/2026
10
Rút gọn biểu thức, Tính giá trị của biểu thức
08/09/2026
41