Chọn cấu trúc Toán học
CÂU THỰC TẾ DẠNG PHƯƠNG TRÌNH
#toanthucte
Câu 1. [ĐỀ MINH HỌA HCM 2026] Hai bạn An và Bình đua với nhau bằng ván trượt. Biết rằng nếu cả hai cùng dùng ván trượt thì tốc độ của An gấp $3$ lần của Bình, nhưng tốc độ trượt ván của Bình sẽ gấp $3$ lần tốc độ chạy bộ của An. Khi tham gia cuộc đua, hai bạn xuất phát cùng một lúc bằng ván trượt, nhưng sau đó $3$ phút, ván trượt của An bị hỏng và bạn ấy phải chạy bộ về đích. Biết rằng cả hai bạn về đích cùng lúc, hỏi cuộc đua đã diễn ra trong bao nhiêu phút?

Lời giải
Gọi tốc độ trượt ván của Bình là $x$ ($x > 0$, m/s) và thời gian cuộc đua đã diễn ra là $y$ ($y > 180$, giây).
Vì tốc độ trượt ván của An gấp $3$ lần tốc độ trượt ván của Bình nên tốc độ trượt ván của An là $3x$ (m/s).
Vì tốc độ trượt ván của Bình gấp $3$ lần tốc độ chạy bộ của An nên tốc độ chạy bộ của An là $\frac{x}{3}$ (m/s).
Thời gian An chạy bộ là $y - 180$ (giây).
Quãng đường An đi được là $3x \cdot 180 + \frac{x}{3}(y - 180)$.
Quãng đường Bình đi được là $xy$.
Vì hai bạn đi cùng một quãng đường nên ta có phương trình:
$3x \cdot 180 + \frac{x}{3}(y - 180) = xy$.
$540x + \frac{xy}{3} - 60x = xy$.
$480x = \frac{2}{3}xy$.
Vì $x > 0$ nên $480 = \frac{2}{3}y \Rightarrow y = 720$ giây $= 12$ phút.
Vậy cuộc đua đã diễn ra $12$ phút.

Câu 2. [SỞ HCM 2024] Một cửa hàng xe máy điện cung cấp gói thuê pin theo tháng cho khách hàng dưới hai hình thức:
• Gói linh hoạt: $189\,000$ đồng/tháng, cho phép đi tối đa $400$ km. Nếu vượt quá thì trả thêm $374$ đồng/km.
• Gói cố định: $350\,000$ đồng/tháng, không giới hạn số ki-lô-mét.
Trung bình mỗi tháng anh Tâm di chuyển $800$ km. Hỏi anh Tâm nên thuê pin theo hình thức nào thì tiết kiệm hơn và tiết kiệm được bao nhiêu tiền mỗi tháng?

Lời giải
Nếu mua gói linh hoạt, số tiền anh Tâm cần trả là:
$189\,000 + (800 - 400) \cdot 374 = 338\,600$ (đồng).
Nếu mua gói cố định, số tiền anh Tâm cần trả là $350\,000$ đồng.
Vì $338\,600 < 350\,000$ nên anh Tâm nên mua gói linh hoạt.
Số tiền tiết kiệm được là $350\,000 - 338\,600 = 11\,400$ đồng.
Vậy anh Tâm nên mua gói linh hoạt và tiết kiệm được $11\,400$ đồng/tháng.

Câu 3. [SỞ HCM 2024] Hai thùng chứa nước hình trụ đều được gắn một vòi chảy ở đáy thùng.Ban đầu chiều cao mực nước ở thùng thứ nhất hơn thùng thứ hai $0,2\text{m}$. Bạn Hân mở vòi thùng thứ nhất từ 8 giờ sáng và sau đó 3 phút mở vòi thùng thứ hai. Lúc 8 giờ 04 phút thì chiều cao mực nước hai thùng bằng nhau. Lúc 8 giờ 08 phút thì thùng thứ hai vừa hết nước và chiều cao mực nước còn lại ở thùng thứ nhất là $0,4\text{m}$. Tìm chiều cao mực nước ban đầu ở mỗi thùng.


Lời giải
Gọi $x, y$ (m/phút) lần lượt là tốc độ chảy của thùng thứ nhất và thùng thứ hai.
Tại 8 giờ 04 phút, ta có $4x - 0,2 = y$.
Tại 8 giờ 08 phút, thùng thứ hai chảy trong 5 phút và thùng thứ nhất còn $0,4\text{m}$, nên $8x + 0,4 = 5y + 0,2$.
Ta có hệ phương trình:
$\begin{cases} 4x - 0,2 = y, \\ 8x + 0,4 = 5y + 0,2. \end{cases} \Rightarrow  \begin{cases} y = 4x - 0,2, \\ 8x + 0,2 = 5y. \end{cases}$
Thay $y = 4x - 0,2$ vào phương trình thứ hai:
$8x + 0,2 = 5(4x - 0,2) \Rightarrow 8x + 0,2 = 20x - 1 \Rightarrow 12x = 1,2 \Rightarrow x = 0,1$
Suy ra $y = 4 . 0,1 - 0,2 = 0,2$.
Chiều cao ban đầu của thùng thứ nhất là $0,1. 8 + 0,4 = 1,2\text{m}$.
Chiều cao ban đầu của thùng thứ hai là $0,2 . 5 = 1\text{m}$.
Vậy thùng thứ nhất cao $1,2\text{m}$, thùng thứ hai cao $1\text{m}$.

Câu 4. [SỞ HCM 2023] Cửa hàng A niêm yết giá một bông hồng là $15\,000$ đồng. Nếu khách hàng mua nhiều hơn 10 bông thì từ bông thứ 11 trở đi, mỗi bông được giảm $10\%$ trên giá niêm yết. Nếu mua nhiều hơn 20 bông thì từ bông thứ 21 trở đi, mỗi bông được giảm thêm $20\%$ trên giá đã giảm.
$a)$ Nếu khách hàng mua 30 bông hồng tại cửa hàng A thì phải trả bao nhiêu tiền?
$b)$ Bạn Thảo đã mua một số bông hồng tại cửa hàng A với số tiền là $555\,000$ đồng. Hỏi bạn Thảo đã mua bao nhiêu bông hồng?


Lời giải
Giá tiền mỗi bông hồng từ bông thứ 11 đến 20 là $15\,000 \cdot 90\% = 13\,500$ đồng.
Giá tiền mỗi bông hồng từ bông thứ 21 trở đi là $13\,500 \cdot 80\% = 10\,800$ đồng.
$a)$ Nếu khách hàng mua 30 bông hồng thì số tiền phải trả là:
$15\,000 \cdot 10 + 13\,500 \cdot 10 + 10\,800 \cdot 10 = 393\,000$ (đồng).
Vậy khách hàng phải trả $393\,000$ đồng.

$b)$ Vì $555\,000 > 393\,000$ nên bạn Thảo đã mua nhiều hơn 30 bông hồng.
Gọi $x$ là số bông hồng bạn Thảo đã mua ($x \in \mathbb{N}, x > 30$).
Ta có phương trình:
$15\,000 \cdot 10 + 13\,500 \cdot 10 + 10\,800(x - 20) = 555\,000$.
$285\,000 + 10\,800(x - 20) = 555\,000 \Rightarrow 10\,800(x - 20) = 270\,000 \Rightarrow x - 20 = 25 \Rightarrow x = 45$.
Vậy bạn Thảo đã mua 45 bông hồng.